Wat kun je als ondernemer met de donkerte in het Waddengebied? En hoe zorg je ervoor dat bezoekers daarvan kunnen genieten, zonder de natuur te verstoren? Deze vragen stonden centraal tijdens de najaarsbijeenkomst van Waddenland op maandag 16 november. Waddenland organiseerde de bijeenkomst samen met Economic Board Groningen in Hotel ’t Gemeentehuis in Bedum. Ondernemers en andere betrokkenen uit de regio kwamen samen om kennis en ervaringen te delen.
Samen werken aan een aantrekkelijk Waddengebied
Maria Bolt, voorzitter van Waddenland, opende de bijeenkomst. Ze benadrukte het belang van samenwerking tussen ondernemers en organisaties om het Waddengebied verder te ontwikkelen. Ook stond ze stil bij de bijzondere kwaliteiten van het gebied, waaronder rust, ruimte en donkerte.
Wethouder Bernd de Jong van gemeente Het Hogeland ging vervolgens in op het belang van de vrijetijdseconomie. Een aantrekkelijk gebied is volgens hem belangrijk voor zowel bezoekers als inwoners. De gemeente werkt daarom aan het versterken van recreatie en toerisme, met aandacht voor de leefbaarheid van de dorpen en het behoud van de kwaliteiten van het landschap.
Daarna vertelde Harold Walraven over Hotel ’t Gemeentehuis. Hij nam de aanwezigen mee in de ontwikkeling van zijn onderneming en de uitdagingen van het ondernemerschap.
Ook Peter van Dijken van Beleef Bedum deelde zijn verhaal. Deze stichting zet zich in om Bedum aantrekkelijker te maken voor bezoekers en inwoners. Door samen te werken met ondernemers, inwoners en de gemeente wil Beleef Bedum het dorp beter op de kaart zetten en bezoekers stimuleren om langer in de regio te verblijven.
Wat weten we eigenlijk van onze bezoekers?
Waarom komen bezoekers naar het Waddengebied? Wat ondernemen ze tijdens hun verblijf? En wat missen ze nog?
Rigt Oostenbrug van Economic Board Groningen ging hierover in gesprek met de aanwezige ondernemers. De antwoorden lieten zien hoe verschillend bezoekers hun vakantie of dagje uit beleven.
Vervolgens werd het nieuwe doorlopende bezoekersonderzoek toegelicht. Dit onderzoek moet ondernemers en beleidsmakers beter inzicht geven in het gedrag, de wensen en de bestedingen van bezoekers.
Ondernemers kunnen deelnemen door hun gasten via een QR-code een vragenlijst aan te bieden. De resultaten worden verwerkt in een online dashboard. Daarmee kunnen ondernemers bijvoorbeeld zien waarom gasten hun bedrijf bezoeken, hoe tevreden ze zijn en welke activiteiten ze ondernemen. Ook kunnen ze hun resultaten vergelijken met die van andere ondernemers in de regio en de rest van het Waddengebied.
Tijdens de bijeenkomst kwamen direct vragen vanuit ondernemers. Wat missen bezoekers? Waarom komen ze terug? En wat zou ervoor zorgen dat ze langer blijven? Juist voor dit soort vragen helpt het onderzoek met inzicht en kunnen we samen het toeristische aanbod verder te verbeteren.
De voorbereidingen voor de pilotfase zijn in volle gang. Ondernemers die willen deelnemen, kunnen zich aanmelden via Waddenland.
Donkerte als kans voor recreatie en toerisme
Echte donkerte wordt steeds zeldzamer in Nederland. Daarom is het extra bijzonder dat je in Waddenland op veel plekken nog kunt genieten zvan een heldere sterrenhemel. Dat is waardevol voor de natuur en biedt mogelijkheden voor ondernemers om bezoekers bijzondere ervaringen aan te bieden.
Tijdens twee deelsessies gingen de deelnemers verder in op de kansen van donkerte.
Slim omgaan met verlichting
Donkerte begint bij anders kijken naar licht
Lichtvervuiling is een vorm van vervuiling waar je zelf direct iets aan kunt doen. Kunstlicht verstoort het natuurlijke ritme van dieren. Vogels raken gedesoriënteerd, vleermuizen verliezen donkere vliegroutes en nachtvlinders worden aangetrokken door lampen. Met kleine aanpassingen bespaar je energie, help je de natuur en geef je het donker de ruimte.
Piet Zijlstra van Polyciviel vertelde in zijn presentatie hoe je slim om kunt gaan met verlichting. Daaruit kwamen de volgende tips naar voren.
- Kijk kritisch naar je verlichting
Loop je terrein eens na als het donker is. Welke lampen branden er nog? En is dat eigenlijk nodig?
- Verlicht slimmer
Gebruik timers en bewegingssensoren, dim verlichting tijdens rustige uren en richt lampen naar beneden. Zo verlicht je alleen waar en wanneer dat nodig is.
- Kies warm licht
Niet alleen de hoeveelheid licht telt. Ook de kleur speelt een rol. Blauw en koel wit licht kunnen verstorend werken voor mens en dier. Kies voor warm geel licht, bijvoorbeeld rond 2.200 Kelvin.
Hoe donker is het op jouw locatie?
Benieuwd hoe donker het op jouw terrein is? Doe mee aan het landelijke meetnetwerk Was het donker? van de Rijksuniversiteit Groningen. Met speciale Sky Quality Meters (SQM) wordt de donkerte gemeten.
Ook de gemeente Het Hogeland doet mee en heeft een aantal SQM-meters beschikbaar voor ondernemers en inwoners. De gemeente wil samen met hen onderzoeken hoe donker het in de omgeving is en welk effect de aanpassingen aan de openbare verlichting hebben.
Ook jouw locatie kan onderdeel worden van dit onderzoek. Interesse om mee te meten? Neem contact op met Piet Zijlstra via piet@polyciviel.nl. Meer informatie: www.washetdonker.nl.
Wildernis ervaren en natuurwaarden behouden
Hoe kun je bezoekers de bijzondere natuur van het Waddengebied laten ervaren en tegelijkertijd bijdragen aan het behoud ervan?
Tim Horneman van In het Wilde vertelde over zijn nachtelijke kanotochten. Een voorbeeld van een wilderniservaring waarbij bezoekers de natuur op een andere manier ontdekken.
In het donker veranderen je zintuigen. Je hoort geluiden die overdag minder opvallen en ervaart de rust en stilte van het landschap. Zulke ervaringen kunnen bezoekers bewuster maken van de bijzondere natuurwaarden en het belang om deze te beschermen.
Daarbij vraagt natuurbeleving om zorgvuldige keuzes. Tim vertelde bijvoorbeeld over een kanotocht waarbij ganzen werden verstoord. Dat was voor hem aanleiding om zijn route aan te passen. Goede afstemming met natuurbeheerders en aandacht voor kwetsbare gebieden zijn daarom belangrijk.
Voor ondernemers liggen er kansen om wildernisactiviteiten te ontwikkelen die passen bij hun omgeving. Denk aan een wandeling in de schemering, een nachtelijke kanotocht of een andere manier om bezoekers de natuur bewust te laten beleven.
Kansen voor ondernemers
Tijdens de afsluitende terugkoppeling kwamen beide deelsessies samen. De voorbeelden lieten zien hoe ondernemers kunnen bijdragen aan het behoud van donkerte en natuurwaarden. Door slimmer te verlichten, maar ook door nieuwe natuur- en wilderniservaringen aan te bieden.
De bijeenkomst werd afgesloten met gelegenheid om verder te praten en ervaringen uit te wisselen.
Dank aan alle sprekers en aanwezige ondernemers voor hun bijdrage aan deze bijeenkomst. En natuurlijk aan Hotel ’t Gemeentehuis voor de gastvrije ontvangst!
Deze bijeenkomst sluit aan bij het Interreg-project WaddenVisie. Binnen dit project werken Nederlandse en Duitse partners samen aan een duurzamer Waddengebied. Een belangrijk onderdeel is ‘Wildernis ervaren en natuurwaarden behouden’. Hierin werken partners aan het vergroten van het bewustzijn van de bijzondere natuurwaarden, het meten en waar mogelijk sturen van bezoekersstromen en het samen met ondernemers ontwikkelen van innovatieve wilderniservaringen. Zo dragen ondernemers bij aan duurzaam toerisme en het behoud van de natuur in het Waddengebied.
Dit project is een samenwerking tussen verschillende partners, waaronder Merk Fryslân (𝘭𝘦𝘢𝘥 𝘱𝘢𝘳𝘵𝘯𝘦𝘳), Economic Board Groningen, Nationaal Park De Alde Feanen, NHL Stenden Hogeschool, Waterschap Hunze en Aa’s, Ost Friesland Tourismus GmbH, Internationale Dollard Route E.V., Nationalparkverwaltung Niedersächsisches Wattenmeer, Ökowerk Emden e.V. Regionales Umweltzentrum en University of Applied Sciences Emden/Leer en wordt uitgevoerd in het kader van het Interreg Deutschland-Nederland.
Foto’s door Diepzeekonijn:


